سرزمین کوهستانی مکه و اماکن تاریخی آن که مسلمین جهان ، سَیر در آن را از منظر مناسک عبادی به جای می آورند میتواند از یک جنبه یادآور شکل گیری جهان بینی توحیدی با هدایت راهبردی انبیاء الهی از ابراهیم خلیل تا خاتم النبیین(ص) باشد و اعمال و مناسک آن نیز میتواند نمادی عملی از این نگرش و جهان بینی توحیدی تلقی گردد تا مسیر و حرکت تکاملی بشر در گذر زمان دستخوش صلائق و منیت های شخصی و قومی و قبیلگی نگردد .

اینکه از آغاز اعلام این جهان بینی ، کعبه بعنوان مکان محوری و قبله واحد مسلمین تعیین گردیده و هر فرد مسلمان در هر نقطه از کره زمین درهنگام عبادت روی خود را به سوی این نقطه میگرداند و هنگام رسیدن به این نقطه حول آن و در یک جهت مشخص بعنوان طواف به حرکت در میآید حکایت از همین موضوع میتواند داشته باشد و هر حرکتی به سمت و سوی دیگر خلاف مسیر عبودیت و یا تکامل انسانی و محگوم به نابودی است ( کلُّ شیءِِِ هالِک اِلاّ وَجهَهُ ، هرچیزی نابود شدنی و هلاکت پذیر است مگر در وجه و جهت خدائی قرار گیرد) .منظره ای از این حرکت نمادین در هنگام طواف و حرکت مردم در جهتی معکوس گردش اعتباری زمان در طبقه فوقانی مسجدالحرام به گونه ای قابل رؤیت است که علاوه بر جلب نظر مسلمین شاید نظر عموم بشریت را نیز به خود معطوف مینماید ، گوئی این نقطه محور عالم است و زمین حول آن دراین جهت مشخص در حرکت است 

در مطالعات نجومی برای جهت و کیفیت حرکت سیارات و ستارگان بنا به قوانین و سنن ثابت هستی مدارگردش مشخصی ثابت شده است که کوچکترین انحراف از این مدارگردش ، نابودی و نیستی اجرام را باعث میگردد ، میتوان ادعانمود که در عالم معنا و کیفیت اعمال بشری نیز قواعد ثابت و مشخصی برای جهت گیری صحیح آن بعنوان سنن لایتغیر در نظر گرفته شده که انحراف از آن بعنوان انحراف از مدار عبودیت ، هلاکت انسانی را رقم خواهد زد .

در اینجا ذکر این نکته لازم است که پاره ای اختلافات و گاه تعارض در نحوه انجام مناسک عبادی در بین فرقه های مذهبی را که میتوان منشاء نفسانی و یا نگرشهای سیاسی بانیان آنهارا باید دخیل در موضوع دانست از این مقوله میتوان قلمداد نمود که فاصله و تفاوت ماهوی هدف و غرض از انجام نمادین این مناسک را با آنچه به روال رایج بعنوان حکم فقهی مناسک قلمداد میگردد از زمین تا آسمان باید فرض نمود و این تعارض و تفاوت گاه به حدی میرسد که مروجین و مدافعین هریک از فرقه ها دیگری را گمراه و از گروه "ضالّین " قلمداد مینمایند .