و هو معکم اینما کنتم

معیت و همراهی خداوند با انسان چگونه است آیا از نوع مکانی و زمانی است ؟

هرگز ، زیرا مکان و زمان از امور اعتباری و مختص ماده است و خداوند اینگونه نیست و

خود خالق این امور است پس یا بایستی اصل و اساس وجود آدمی غیر از ماده باشد

و یا حضور و همراهی خداوند با او به گونه ای غیر از جهات مادی باشد تا این امر قطعی

تجسم و ادراک گردد ، لاجرم باید پذیرفت که اصل و اصالت آدمی همان  "جان " آدمیزاد

است که با تعابیری چون  "روح  " و یا " نفس " و یا " قلب " و ... نیز توصیف میگردد و

در این صورت تجانس فطرت آدمی با فطرت الهی نیز قابل توصیف است "

فطرة الله الَّتی فَطَر النّاس علیها...

بنا بر این هرگونه تلاش و توصیف کیفیت این معیت ، شاید به بیراهه رهنمون گردد

چنانچه علی (ع) در خطبۀ توحید در نهج البلاغه میفرمایند :

مَعَ کُلَّ شَیءِِ لا بِمُقارِنَةِِ و غیرُ کُلَّ شیءِِ لا بِمُزایَلَة

(خداوند مقارن شیء است نه به یگانگی او و بیرون از شیء است نه به بیگانگی از او)

و به تعبیر مولانا :

بی تعلق نیست مخلوقی بدو

آن تعلق هست بی چون ای عمو

اتصالی بی تکیف بی قیاس

هست ربُّ الناس را با جان ناس

اتصالی که نگنجد در کلام

گفتنش تکلیف باشد والسّلام